گزارش سازمان بین المللی مراکز داده از چالش های پیشبرد هوش مصنوعی در ایران

گزارش سازمان بین المللی مراکز داده از چالش های پیشبرد هوش مصنوعی در ایران

گروه هوش مصنوعی: ایران طی سالهای گذشته چالش های بسیاری برای هوش مصنوعی داشته و این موضوعات در عمل موجب کند شدن روند توسعه آن شده است. در این شرایط اما کشورهای منطقه با سرمایه گذاری لازم درحال پیشبرد اهداف جاه طلبانه خود در این عرصه هستند.


به گزارش گروه هوش مصنوعی به نقل از خبر آنلاین، به نقل از دنیای اقتصاد، درحالی که جهان هر روز گام جدیدی در عرصه هوش مصنوعی برمی دارد و کشورهای منطقه درحال تبدیل شدن به هاب های جهانی هستند، ایران همچنان با چالش های گوناگونی در این عرصه دست و پنجه نرم می کند. بر اساس گزارش جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۵ که از جانب IDCA یا سازمان بین المللی مراکز داده انتشار یافته در بین کشورهای متوسط از نظر اقتصاد دیجیتال پتانسیل بالایی برای توسعه AI دارد، اما فاقد استراتژی ملی منسجم و زیرساخت پایدار می باشد. بر این اساس کشورهایی مانند ترکیه، مالزی و امارات با برنامه ریزی هدفمند جایگاه خویش را تقویت کرده اند و این در شرایطی است که محدودیت های ایران در مراکز داده و تأمین برق تهدیدی جدی برای عقب ماندن در اقتصاد دیجیتال به حساب می آید.
گزارش IDCA به یکی از چالش های مهم کشورهای درحال توسعه هم اشاره می کند. این کشورها به طور متوسط تنها ۲ درصد از سرانه برق کشورهای توسعه یافته را در اختیار دارند. ایران، مصر، پاکستان و حتی هند با محدودیت تأمین برق برای دیتاسنترها مواجه اند که این مورد یک مانع اساسی برای جهش سریع در عرصه هوش مصنوعی به حساب می آید.
همینطور طبق گزارش مرکز پژوهش های مجلس، ایران در شاخص آمادگی هوش مصنوعی موسسه آکسفورد اینسایت در سال ۲۰۲۳ رتبه ۹۴ از میان ۱۹۳ کشور را دارد و این در شرایطی است که کشورهای پیشرفته ای مانند آمریکا، سنگاپور و انگلیس به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم این رتبه بندی قرار دارند. این رتبه بندی نشان دهنده فاصله قابل توجه ایران با کشورهای پیشرفته در حوزه توسعه و تنظیم گری هوش مصنوعی است. کارشناسان این وضعیت ایران در عرصه هوش مصنوعی را ناشی از چالش هایی مانند کمبود زیرساخت های فناوری، محدودیت های قانونی و نظارتی و نبود سیاستهای منسجم در عرصه هوش مصنوعی می دانند.
محمدباقر سجادی، فعال حوزه هوش مصنوعی، درباب تأثیر ناترازی برق بر توسعه هوش مصنوعی می گوید: «برق نقش بسیار حیاتی و تاثیرگذاری در توسعه و بهره برداری از هوش مصنوعی دارد. سخت افزارها و منابع پردازشی مورد استفاده در هوش مصنوعی، خصوصاً کارت های گرافیکی (GPU) که برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی به کار می روند، نیازمند برق پایدار و پرقدرت هستند. این منابع علاوه بر آموزش مدلها برای عرضه خدمات هوش مصنوعی به کاربران و مشتریان هم استفاده می شوند و در صورت ناپایداری برق عملکرد آنها با اختلال مواجه می شود.»
او اعتقاد دارد که وقتی با قطعی برق گسترده مواجه هستیم سیستم های پردازشی گرفتار مشکل می شوند و توان عرضه خدمات هوش مصنوعی کاسته می شود. همینطور کارکنان شرکتها به سرورها و اینترنت دسترسی ندارند و این امر توسعه مدلهای هوش مصنوعی را متوقف می کند. بنابراین، قطعی برق اثر مستقیم و جدی بر سرعت توسعه و عرضه خدمات هوش مصنوعی دارد.
باقری درباب اثرات قطع برق می گوید: «به طور خلاصه قطعی برق دو اثر مهم دارد؛ اول کاهش توان سخت افزارها و منابع پردازشی و دوم کاهش راندمان نیروی انسانی که مستقیما با سرورها و خدمات آنلاین مرتبط می باشد. این دو عامل همزمان سبب کندی توسعه و عرضه خدمات هوش مصنوعی می شوند و اهمیت تأمین برق پایدار برای رشد این حوزه را بیشتر از پیش نشان داده است.»
داوود ادیب، رئیس انجمن صنفی کارفرمایی شرکت های فناور هوش مصنوعی واقتصاد دیجیتال ایران، هم در این خصوص به «دنیای اقتصاد» توضیح می دهد: « یکی از چالش های جدی و بالقوه در آینده صنعت هوش مصنوعی در ایران، ناپایداری برق است. این مشکل می تواند زیرساخت های حیاتی را تحت الشعاع قرار دهد، چونکه سوپرکامپیوترها و دیتاسنترها باید به صورت ۲۴ ساعته فعال باشند.
قطع برق یا محدودیت انرژی منجر به نوسان در سرویس دهی، کاهش اعتماد کاربران و کاهش پایداری سیستم ها می شود. ناپایداری برق همینطور بر کارهای پژوهش و توسعه اثرگذار است. دانشگاه ها و پژوهشگاه ها برای ادامه تحقیقات خود نیازمند برق پایدار هستند و سرورهای تحقیقاتی باید به صورت مستمر در دسترس محققان باشند. خاموشی ها و محدودیت های مصرف انرژی سبب کاهش کیفیت پژوهش و گرایش محققان به پروژه های کوچک تر می شود.»
او اعتقاد دارد که مشکل مشابهی در عرصه آب هم وجود دارد. کمبود آب می تواند صنایع در رابطه با تولید انرژی را زمین گیر کند. نیروگاه های حرارتی و برق آبی به آب وابسته اند و بحران آب در ایران می تواند تولید پایدار انرژی را دشوار سازد. این کمبود انرژی نه فقط زیرساخت های هوش مصنوعی را مختل می کند، بلکه عملکرد سیستم های خنک کننده سوپرکامپیوترها و دیتاسنترهای بزرگ را هم با مشکل مواجه می سازد.
شرکت های هوش مصنوعی میزان مصرف انرژی هر پرامپت یا دستور به هوش مصنوعی را بشکل یک راز نگه داشته اند، اما روزنامه لوموند میزان مصرف انرژی هر دستور را ۰.۳ وات اعلام نموده است. درصورتیکه یک میلیون نفر از هوش مصنوعی ساخت داخلی استفاده نمایند و بطور میانگین ۱۰۰ دستور متنی ساده داده شود، کاربران ایرانی در روز ۳۰ مگاوات مصرف برق به دیتاسنتر هوش مصنوعی ایرانی تحمیل می کنند. در این میان هر چقدر کاربران ایرانی بالاتر برود مصرف انرژی آن هم بیشتر خواهد شد و درصورتیکه فرمان داده شده، مبتنی بر تصویرسازی و ساخت فیلم باشد بمراتب مصرف انرژی آن بالا می رود.
بدین سبب باتوجه به چالش های موجود واضح است که توسعه هوش مصنوعی در ایران بیشتر از هر زمان دیگری نیازمند توجه جدی به زیرساخت های حیاتی و سیاست گذاری در عرصه کلان است. ناپایداری برق و بحران آب، محدودیت های قانونی و نظارتی و نبود استراتژی ملی منسجم، همگی عواملی هستند که می توانند سرعت پیشرفت ایران در اقتصاد دیجیتال و فناوری های هوشمند را کاهش دهند. کارشناسان اخطار می دهند که بدون سرمایه گذاری هدفمند در تأمین انرژی پایدار، توسعه دیتاسنترها و ایجاد محیط مناسب برای پژوهش و نوآوری، سرعت ما را در پیشبرد برنامه های مربوط به هوش مصنوعی ملی کُند می کند.
خلاصه اینکه بر اساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس، ایران در شاخص آمادگی هوش مصنوعی موسسه آکسفورد اینسایت در سال ۲۰۲۳ رتبه ۹۴ از میان ۱۹۳ کشور را دارد و این در حالی است که کشورهای پیشرفته ای مانند آمریکا، سنگاپور و انگلیس به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم این رتبه بندی قرار دارند. این منابع علاوه بر آموزش مدلها برای عرضه خدمات هوش مصنوعی به کاربران و مشتریان هم استفاده می شوند و در صورت ناپایداری برق عملکرد آنها با اختلال مواجه می شود.» او اعتقاد دارد که وقتی با قطعی برق گسترده مواجه هستیم سیستم های پردازشی گرفتار مشکل می شوند و توان عرضه خدمات هوش مصنوعی کم می شود. دراین میان هر چقدر کاربران ایرانی بالاتر برود مصرف انرژی آن هم بیشتر خواهد شد و چنانچه فرمان داده شده، مبتنی بر تصویرسازی و ساخت فیلم باشد بمراتب مصرف انرژی آن بالا می رود.

منبع:

1404/06/04
10:15:30
5.0 / 5
340
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۳ بعلاوه ۵
لینک دوستان گروه هوش مصنوعی
گروه هوش مصنوعی
iagrp.ir - مالکیت معنوی سایت گروه هوش مصنوعی متعلق به مالکین آن می باشد