چرا رشد شرکت های هوش مصنوعی در ایران کند است؟
به گزارش گروه هوش مصنوعی، پژوهشگران ایرانی در پژوهشی جدید، مسایل و موانع پیش روی شرکتهای هوش مصنوعی در ایران را از زاویه کسب و کار مطالعه نموده اند تا تصویری روشن تر از وضعیت این بخش نوپا عرضه شود.
به گزارش گروه هوش مصنوعی به نقل از خبر آنلاین، هوش مصنوعی در سالیان اخیر از یک موضوع تخصصی دانشگاهی فراتر رفته و به یکی از مهم ترین فناوری های اثرگذار بر اقتصاد و زندگی روزمره تبدیل گشته است. در ایران توجه به هوش مصنوعی در سالیان اخیر بیشتر شده، اما میان تولید دانش و استفاده عملی از آن فاصله قابل توجهی دیده می شود. ایران از نظر تولید علم و انتشار مقاله در جایگاه نسبتا خوبی قرار دارد، اما در تجاری سازی و کاربردی سازی هوش مصنوعی وضعیت خیلی ضعیف تری دارد. شمار شرکتهای فعال در این زمینه نیز در مقایسه با ظرفیت علمی کشور پایین است و بازار محصولات و خدمات هوش مصنوعی هنوز کوچک به نظر می آید.
طبق گزارش ایسنا، این شکاف نشان داده است که فقط داشتن نیروی متخصص یا مقاله علمی برای تشکیل یک صنعت موفق کافی نیست. اگر شرکتهای فعال در این مورد نتوانند رشد کنند، فناوری نیز از محیط دانشگاهی فراتر نمی رود و به نیازهای واقعی اقتصاد و جامعه پاسخ نمی دهد. به همین دلیل، بررسی موانع رشد شرکتهای هوش مصنوعی به یک موضوع ضروری تبدیل گشته است.
حمید حیدری از گروه مطالعات علم و فناوریِ پژوهشکده مطالعات فناوری در پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی، با همکاری دانشگاه تهران و پژوهشکده مطالعات فناوری پژوهشی را در این خصوص انجام داده است. در این تحقیق سعی شده که نشان داده شود شرکتهای هوش مصنوعی در ایران با چه موانع و مسایل کسب وکاری مواجه هستند و چرا رشد کمی و کیفی آنها به اندازه انتظار پیش نرفته است.
پژوهش با نگاهی تفسیری انجام شده است؛ یعنی محقق کوشیده از خلال تجربه ها و دیدگاه های کنشگران این حوزه، تصویر واقعی تری از مسئله به دست آورد. برای این کار، با ۲۸ نفر از مدیران کسب وکارهای هوش مصنوعی مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شده است؛ مصاحبه نیمه ساختاریافته یعنی گفت و گو بر پایه چند پرسش اصلی پیش می رود، اما امکان بیان آزادانه تجربه ها و توضیح بیشتر هم وجود دارد. همین طور مستندات و گزارشهای ۱۳۵ شرکت حوزه هوش مصنوعی بررسی شده اند. در نهایت داده های گردآوری شده، مورد تحلیل و بررسی آماری قرار گرفتند تا نتایج لازم از دل آنها استخراج شوند.
بر این اساس، هفت محور اصلی شامل توانایی مدیریتی بنگاه، محیط نهادی شرکت داری، نیروی انسانی، اقتصاد سیاسی، تامین مالی و هزینه ها، صادرات و اعتباربخشی بعنوان زمینه های مهم موثر بر وضعیت شرکتهای هوش مصنوعی شناسایی شدند.
یافته های پژوهش نشان می دهند تعدادی از مهم ترین موانع رشد شرکتهای هوش مصنوعی در ایران، در بحث های داخلی کمتر دیده شده اند. یکی از این موارد، تاثیر اقتصاد سیاسی است. ارزان بودن انرژی و نیروی انسانی سبب شده خیلی از کسب و کارها انگیزه کافی جهت استفاده از هوش مصنوعی به منظور بالا بردن بهره وری نداشته باشند. در چنین شرایطی، برخی مدیران به محصولات هوش مصنوعی مانند یک کالای لوکس نگاه می کنند، نه ابزاری برای کاهش هزینه و بهبود عملکرد. از طرفی، موضوع توان مدیریتی شرکتها نیز جدی است و خیلی از مدیران این بنگاه ها تجربه کافی در اداره کسب و کار ندارند.
پژوهش همین طور نشان داده است صادرات و اعتباربخشی محصولات هوش مصنوعی از دیگر گره های مهم این حوزه است. شرکتهای ایرانی در بازار خارجی مزیت رقابتی شایان توجهی ندارند، برای اینکه رقبای بین المللی آنها بطور معمول شرکتهای بزرگ و قدرتمندی هستند که مجموعه متنوعی از محصولات را با قیمت رقابتی عرضه می کنند. در داخل کشور هم هنوز سازوکار روشن و فراگیری برای سنجش اعتبار و کیفیت محصولات هوش مصنوعی شکل نگرفته و در بسیاری موارد، این ارزیابی بر عهده کارفرما گذاشته می شود. البته چون بازار این محصولات هنوز خیلی گسترده نشده، این مسئله فعلا به مانعی فراگیر تبدیل نشده است، اما با بزرگ تر شدن بازار می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
طبق اطلاعات تکمیلی این مطالعه، قسمتی از مسئله به درون خود شرکتها برمی گردد و قسمتی دیگر به محیطی مربوط است که این شرکتها در آن فعالیت می نمایند. خیلی از کنشگران این حوزه از دل دانشگاه ها بیرون آمده اند و از نظر علمی و فنی توانمندند، اما مهارت هایی مانند بازاریابی، مدیریت منابع انسانی، تامین منابع مالی و اداره یک بنگاه اقتصادی را به میزان کافی نیاموخته اند. درنتیجه، شرکتی که از نظر فنی ایده خوبی دارد، امکان دارد در عمل نتواند مشتری جذب نماید یا در بازار دوام بیاورد. این نکته اهمیت آموزش و توانمندسازی مدیریتی را نشان می دهد؛ موضوعی که بگفته محققان، تا حالا کمتر مورد توجه سیاست گذاران بوده است.
از طرفی، شرایط بیرونی نیز فشار زیادی بر این شرکتها وارد می نماید. محیط نهادی شرکت داری در ایران، خصوصاً برای شرکتهای فناور، پیچیده و گاه متعارض توصیف شده است. مقررات مختلف، نبود سازوکارهای هماهنگ و دشواری ورود و ماندن در بازار، رشد این کسب و کارها را کند می کند. مسئله نیروی انسانی هم مهم می باشد، چون هوش مصنوعی به متخصصان ماهر وابسته است و مهاجرت نیروهای انسانی می تواند به این شرکتها لطمه بزند.
همین طور محدودیت سرمایه گذاری، تحریمها، دشواری ورود به بازارهای خارجی و انحصار یا کم تحرکی برخی بازارهای داخلی موجب می شود تقاضای کافی برای محصولات هوش مصنوعی شکل نگیرد. به بیان ساده، وقتی صنایع احساس نکنند برای کاهش هزینه یا افزایش بهره وری به این فناوری نیاز دارند، شرکتهای نوآور هم فرصت رشد پیدا نمی کنند.
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب